جمال الدين محمد الخوانساري
95
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
و « مردانى كه بر اعرافاند » براي آن دو تفسير شده يكى - اين كه طائفهاند از مسلمانان كه كوتاهى كردهاند در عمل پس حبس كرده ميشوند در أعراف تا اين كه حكم كند حق تعالى در بارهء ايشان به آن چه خواهد . وموافق اين تفسير است آنچه روايت شده از حضرت امام محمّد باقر صلوات اللّه وسلامه عليه كه پرسيدند از آن حضرت از أصحاب أعراف ، پس فرمود كه : ايشان قومىاند كه برابر است حسنات وسيّئات ايشان پس كوتاهى كرده است بايشان أعمال ايشان وايشان بر آن نحويند كه خداى عزّ وجلّ فرموده است ، وهمچنين آنچه روايت شده از حضرت امام بحق ناطق امام جعفر صادق صلوات اللّه عليه اين كه پرسيده شد آن حضرت از ايشان ، پس فرمود كه : قومىاند كه مساوى است حسنات وسيّئات ايشان پس اگر داخل كند خدا ايشان را بجهنّم پس بسبب گناهان ايشان است واگر داخل كند ايشان را ببهشت پس بسبب رحمت اوست ودر بعضي روايات چنين واقع شده : پس اگر داخل كند خدا ايشان را ببهشت پس بسبب رحمت اوست واگر عذاب كند ايشان را ظلم نكرده خواهد بود ايشان را . وتفسير دويم اين كه - قومىاند بلند مرتبه مثل أنبياء يا شهدا يا بر گزيدگان مؤمنان وعلماى ايشان يا ملائكهءاند كه ديده ميشوند در صورت مردان كه ايشان بر أعراف روند تا أصحاب بهشت وأصحاب دوزخ را نشان دهند وأمر كنند كه هر كس را بجاى أو برند . واين كلام معجز نظام موافق اين تفسير است ، وهمچنين آنچه روايت شده از حضرت أمير المؤمنين صلوات اللّه وسلامه عليه كه فرموده كه ما واداشته مىشويم روز قيامت ميانهء بهشت ودوزخ پس هر كه يارى ميكند ما را مىشناسيم أو را بسيماى أو پس داخل مىكنيم أو را ببهشت وهر كه دشمن داشته است ما را مىشناسيم أو را بسيماى أو پس داخل مىكنيم أو را در آتش ، وهمچنين آنچه روايت شده از آن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه كه در تفسير اين آيهء كريمه فرموده كه : ما بر اعرافيم مىشناسيم يارى كنندگان ما را بسيماى ايشان ، وما أعرافيم كه شناخته نمىشود